Βιταμίνη C και Κ για ευεξία!

Οι διάφοροι τύποι πολυβιταµινούχων συµπληρωµάτων διατροφής που κυκλοφορούν, περιέχουν στην πλειοψηφία τους ένα ή περισσότερα εκ των 11 βιταµινών και 13 ιχνοστοιχείων, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τον ανθρώπινο οργανισµό [Clayman CB].
Για να επισηµάνουµε τη σηµασία των βιταµινών για τον ανθρώπινο οργανισµό, να δικαιολογήσουµε την ύπαρξη των συµπληρωµάτων διατροφής και να εστιάσουµε στους λόγους σχετικά µε το «πότε» κρίνεται ωφέλιµη η εξωγενής πρόσληψή τους, θα πρέπει να καταγράψουµε περιληπτικά τις κυριότερες ασθένειες που αποδεδειγµένα προκαλούνται στον ανθρώπινο οργανισµό από την έλλειψη των πιο σηµαντικών και ευρύτερα διαδεδοµένων βιταµινών, χωρίς ωστόσο να εµβαθύνουµε στην παρούσα εργασία σε βιοχηµικές λεπτοµέρειες ούτε σε εξειδικευµένες µελέτες, οι οποίες θα απευθύνονταν σε ένα πιο στενό ερευνητικό περιβάλλον.

Ωστόσο, δεν µπορούµε να παραλείψουµε και την τοξική επίδραση που αποδίδεται σε υψηλά επίπεδα βιταµινών λόγω υπερδοσολογίας


Βιταµίνη C
Πρόκειται για την πιο γνωστή και διαδεδοµένη βιταµίνη µε πλούσιο βιολογικό ρόλο και ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Η βιταµίνη C συµµετέχει στη βιοσύνθεση του κολλαγόνου, που απαιτείται από τους µυς και τα οστά, της καρνιτίνης, η οποία παράγει ενέργεια στα κύτταρα, και της νοραδρεναλίνης, ενώ αυξάνει την απορρόφηση του ανόργανου σιδήρου που προσλαµβάνεται µέσω των τροφών και της συµπληρωµατικής αγωγής [Cook & Monsen, Hallberg et al]. Η βιταµίνη C διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στη βιοχηµεία του ανοσοποιητικού συστήµατος, ενώ η ισχυρή αντιοξειδωτική της δράση εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες, οι οποίες αποδεδειγµένα ευθύνονται για την εµφάνιση των περισσότερων µορφών καρκίνων.
Αυξηµένη πρόσληψη τροφών πλούσιων σε βιταµίνη C σχετίζεται µε µείωση των πιθανοτήτων έως και 20% όσον αφορά την εµφάνιση καρκίνου του µαστού [Gandini et al]. Επίσης, διατροφή πλούσια σε βιταµίνη C συνδέεται µε χαµηλή πιθανότητα εµφάνισης καρκίνου της στοµατικής κοιλότητας, του οισοφάγου και του στοµάχου. Συµπληρώµατα διατροφής, που περιέχουν συνδυασµό βιταµίνης C, βιταµίνης Ε και β καροτένιου, έδειξαν ότι µειώνουν τα επίπεδα της «κακής» χοληστερίνης [Mosca et al].
Η έλλειψη βιταµίνης C στον ανθρώπινο οργανισµό έχει ως αποτέλεσµα την εµφάνιση της θανατηφόρου ασθένειας, γνωστής ως «σκορβούτο», η οποία έχει σχεδόν εκλείψει στο δυτικό κόσµο. Μελέτη που διεξήχθη σε υγιείς εθελοντές έδειξε ότι χαµηλά επίπεδα βιταµίνης C έχουν αρνητική επίδραση στη φυσική κατάσταση (πόνος στις αρθρώσεις και τα πόδια), µειωµένη αντίδραση των αντανακλαστικών, ενώ παράλληλα αυξάνουν τον κίνδυνο εµφάνισης κατάθλιψης [Kinsman & Hood].
Τοξικότητα σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας βιταµίνης C έχει αναφερθεί σε συγχορήγηση επίσης µεγάλων ποσοτήτων σιδήρου, µε αποτέλεσµα η ισχυρή αντιοξειδωτική δράση της βιταµίνης να απελευθερώνει το συζευγµένο µε τις πρωτεΐνες σίδηρο στην κυκλοφορία του αίµατος, µετατρέποντάς τον σε τοξικό για το αίµα µέταλλο [Herbert et al]. Άλλες περιπτώσεις τοξικής επίδρασης της βιταµίνης C συνδέονται µε τη δηµιουργία πέτρας στα νεφρά, καθώς και µε ενοχλήσεις από το γαστρεντερικό σύστηµα (π.χ. οσµωτική διάρροια και επιγάστριο άλγος).

Βιταµίνη Κ
Η βιταµίνη Κ συµµετέχει στη σύνθεση σηµαντικών πρωτεϊνών. Οι εξαρτώµενοι από τη βιταµίνη Κ παράγοντες περιλαµβάνουν 4 θροµβωτικούς παράγοντες, 2 αντιθροµβωτικούς παράγοντες και 2 πρωτεΐνες που συµµετέχουν ενεργά στο µεταβολισµό των οστών. Ο βιολογικός της ρόλος ταυτίζεται κυρίως µε τη διατήρηση της πηκτικότητας του αίµατος σε φυσιολογικά επίπεδα, ενώ η έλλειψή της συνδέεται µε τη µείωση της οστικής πυκνότητας (οστεοπενία) και την εµφάνιση οστεοπόρωσης [Pan et al]. Σύµφωνα µάλιστα µε µελέτη που διεξήχθη σε 72.327 γυναίκες, αποδείχθηκε ότι χαµηλές δόσεις πρόσληψης βιταµίνης Κ (<109µg ηµερησίως) σχετίζονται µε αυξηµένο κίνδυνο πρόκλησης κατάγµατος του ισχίου [Feskanich et al]. Σηµαντικά επίσης είναι και τα στοιχεία που συνδέουν τα µειωµένα επίπεδα βιταµίνης Κ µε την αθηρωµάτωση και την ασβέστωση του αορτικού τόξου [Jie et al]. Μέχρι σήµερα τοξικότητα από τη συµπληρωµατική πρόσληψη βιταµίνης Κ σε υγιή πληθυσµό δεν έχει αποδειχθεί [Ziegler EE].Πηγή : Φαρμακευτικός κόσμος